Cần làm gì với chứng rối loạn nhận thức sau tai biến?

  • 03/07/2020

Rối loạn nhận thức sau tai biến mạch máu não là một di chứng khiến nhiều người lo sợ, chiếm tỷ lệ đến 60% trường hợp bệnh nhân sống sót.

Người mắc rối loạn nhận thức có thể rơi vào tình trạng lớ ngớ, nhớ quên bất thường hoặc quên đi hoàn toàn chính bản thân mình là ai, kể cả những con người, sự vật, sự việc xung quanh. 

Tai biến bị mất trí nhớ kéo dài càng khiến cho họ mất niềm vui và nghị lực sống, thường cảm thấy mình lạc lõng, bất lực, nên dễ dẫn đến các biến chứng sa sút trí tuệ hoặc trầm cảm nặng.

1. Nguyên nhân và biểu hiện của chứng rối loạn nhận thức sau tai biến

Rối loạn nhận thức do các tổn thương ở vỏ não trước, thùy trán, thùy thái dương,… sau tai biến

Như ta đã biết, bộ não con người có cấu tạo cực kỳ phức tạp, mỗi vị trí giải phẫu não được phân chia nhiệm vụ kiểm soát các nhóm chức năng tương ứng trên cơ thể. Trong đó, những cấu trúc não liên quan chính đến nhận thức, cảm xúc, trí nhớ, lời nói,… bao gồm:

  • Vỏ não trán trước: Có vai trò quan trọng trong việc chi phối trí nhớ, sự thông minh, sự tập trung, tính cách.
  • Thùy trán: Chịu trách nhiệm về các chức năng trí tuệ, lời nói, hành vi, kỹ năng vận động.
  • Thùy thái dương: Điều khiến khả năng ghi nhớ qua thị giác, ngôn ngữ; nhận biết sự vật, khuôn mặt; phân tích các cảm xúc và biểu hiện của người đối diện.
  • Hệ viền (hạ đồi, một vùng đồi thị, hạnh nhân, hồi hải mã): Có liên quan đến chức năng cảm xúc và ghi nhớ thông tin.

Do đó, bất cứ tổn thương não bộ nào xảy ra sau tai biến có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến các vùng não trên đều gây tình trạng rối loạn nhận thức, suy giảm hoặc mất trí nhớ. Đặc biệt, bán cầu não phải có vai trò chủ đạo trong việc xử lý thông tin và định hình không gian hơn là bán cầu não trái.

Bệnh nhân rối loạn nhận thức sau tai biến không thể xử lý thông tin nhanh nhạy; mất nhận định về không gian, thời gian, con người

Một số biểu hiện cụ thể của người bị rối loạn nhận thức sau tai biến, bao gồm:

  • Đầu óc kém tỉnh táo, mất khả năng tập trung;
  • Không thể tiếp nhận và xử lý thông tin nhiều, nhanh như trước; 
  • Suy giảm các chức năng điều hành như lập kế hoạch, sắp xếp công việc, thích nghi môi trường, ứng phó tình huống, đánh giá và giải quyết vấn đề, tư duy logic,…
  • Trí nhớ kém hoặc mất trí nhớ, chẳng hạn như khó ghi nhớ kiến thức mới khi nghe/nhìn; lú lẫn, quên đi một phần ký ức, kỹ năng, thói quen trong quá khứ; mất định hướng không gian, thời gian; quên đi mình là ai; không nhận ra người thân, bạn bè;…
  • Không thể diễn đạt nhu cầu của bản thân, cũng không hiểu lời người khác nói, mất đi các khả năng ngôn ngữ như nói, đọc, viết;
  • Có nguy cơ trầm cảm cao như buồn rầu, cáu bẳn, tự khép mình, tự hủy hoại bản thân, chây ì, tuyệt vọng, buông xuôi, từ chối điều trị và chăm sóc….

2. Cách cải thiện chứng rối loạn nhận thức sau tai biến

Trên thực tế, chứng rối loạn nhận thức sau tai biến có thể cải thiện thành công từ 80 – 90% so với bình thường nếu người bệnh tuân thủ các hướng dẫn điều trị chuyên môn, kiên trì tập luyện phục hồi toàn diện và chăm sóc thần kinh não bộ bằng thực phẩm lành mạnh.

Phục hồi chức năng vận động giúp cải thiện tai biến bị mất trí nhớ

Cho người bệnh tập đứng, tập đi với dụng cụ trợ năng, tập thể dục, thiền định, tập tự chủ tối đa trong sinh hoạt cá nhân,… vừa chống co cứng, yếu liệt, lở loét các vùng da nằm tì đè; vừa có tác dụng liên đới đến chức năng nhận thức ở não bộ, vì muốn có một tinh thần thông suốt trước hết cần có một cơ thể khỏe mạnh.

  • Tập chuyển đổi giữa tư thế nằm sang ngồi: Nghiêng người sang bên lành, thả hai chân cạnh giường, chống tay ngồi dậy. Nếu muốn nằm xuống thì thao tác ngược lại.
  • Tập đứng dậy: Cho bệnh nhân tập thói quen phân bổ trọng lượng cơ thể dồn đều xuống 2 chân khi chuyển tư thế từ ngồi sang đứng. Tập đứng bằng thanh song sóng trước, sau đó dùng nạng.
  • Tập đi với gậy chống: Chọn gậy cao ngang hông người bệnh, tay bên lành cầm và nâng gậy lên trước, tiếp theo là chân yếu/liệt bước lên sao cho gót chân đặt ngang với mũi bàn chân lành, đẩy nhẹ hông bên yếu/liệt lên để dồn lực sang bên chân yếu. Sau đó, tay bên lành tỳ mạnh lên gậy, đồng thời đưa chân bên lành bước tới.
  • Tập thay quần áo: Hướng dẫn người bệnh xỏ ống quần bên chân yếu/ liệt trước, bên chân lành sau. Ngược lại, cởi ống quần bên chân lành trước, bên chân yếu/liệt sau.
  • Tập tắm và đi vệ sinh: Để người bệnh tập phối hợp các động tác chuyển đổi tư thế đứng – ngồi khi tắm hoặc đi vệ sinh. Bên cạnh đó, chỗ tắm cần có ghế ngồi, tay vịn dọc theo bờ tường; bồn cầu được nâng cao và có tay vịn trái hoặc phải.

Phục hồi trí não giúp cải thiện tai biến bị mất trí nhớ 

  • Chơi trò chơi: Hướng dẫn người bệnh chơi cờ vua, đố chữ, chơi hỏi đáp, chơi nhìn hình đoán vật,… từ đơn giản đến phức tạp là cách gợi nhớ lại ký ức đã có, tăng tính tập trung, giải trí, kích hoạt trí não luôn làm việc để không rơi vào trạng thái “chây ì”.
  • Viết ghi chú dán khắp nơi: Các tờ giấy nhỏ ghi lại tên tuổi người bệnh, thời gian uống thuốc, lịch tập luyện, cuộc hẹn với bác sĩ,… sẽ nhắc nhớ người bệnh cần làm gì mỗi ngày và dần đi vào tâm trí của họ như một thói quen. 
  • Sắp xếp đồ đạc trật tự: Sắp xếp ngăn nắp các vật dụng vào đúng vị trí mà người bệnh thường sinh hoạt nhất (như bàn chải, khăn mặt, chén dĩa, dụng cụ trợ năng, thuốc,…) là cách giúp họ định hình được những việc cần làm hằng ngày. 
  • Lặp lại thông tin nhiều lần: Cho người bệnh nghe và tự lặp lại thông tin mới nhiều lần, tập ghi chép vào sổ tay để nhớ lâu hơn cũng là cách hỗ trợ quá trình hồi phục chứng tai biến bị mất trí nhớ. 

Phục hồi giao tiếp giúp cải thiện tai biến bị mất trí nhớ

  • Trò chuyện với người thân hoặc bác sĩ tâm lý: Thường xuyên quan tâm, chăm sóc, trò chuyện để khuyến khích người bệnh tự chia sẻ, diễn đạt nguyện vọng bằng chính suy nghĩ và lời nói của mình. Đây là một khâu quan trọng trong quá trình cải thiện chứng rối loạn nhận thức.
  • Tích cực tiếp xúc với cộng đồng: Tạo môi trường để bệnh nhân được tiếp xúc, hòa nhập với cộng đồng (như gia nhập câu lạc bộ người cao tuổi, tham gia hoạt động ngoài trời, làm công tác xã hội,…). Đó là cách tái kết nối các hoạt động giao tiếp nghe – nói – nhìn của người bệnh để họ tìm lại niềm vui trong cuộc sống và có thêm động lực trị liệu phục hồi rối loạn nhận thức sau tai biến.

Dùng thuốc dinh dưỡng thần kinh điều trị mất trí nhớ, rối loạn nhận thức sau tai biến

  • Nootropyl (Piracetam): Tăng thúc đẩy chuyển hóa oxy và glucose ở não, tạo năng lượng phục hồi các tế bào thần kinh tổn thương, cải thiện tình trạng mất trí nhớ, thiếu tập trung, choáng váng đầu óc sau tai biến. Thuốc có một số tác dụng phụ mà người bệnh cần lưu ý như gây mệt mỏi, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, bồn chồn, dễ kích động,…
  • Cerebrolysin: Thuốc giúp biệt hóa, tăng sinh, điều hòa sâu bên trong chức năng của tế bào thần kinh, tăng dẫn truyền máu lên não, bảo vệ các tế bào não khỏi những tổn thương do thiếu máu não gây ra, nhờ đó mà chứng rối loạn nhận thức, mất trí nhớ sau tai biến được cải thiện. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc sẽ gây mất ngủ, ra mồ hôi, tim đập nhanh, khó thở, hoa mắt,…
  • Tanakan (Ginkgo Biloba): Thuốc tăng cường máu lên não, duy trì động mạch hoạt động bình thường, cân bằng sự chuyển hóa chất điện giải và glucose ở não, hỗ trợ điều trị các chứng lo âu, sa sút trí tuệ, mất trí nhớ thường gặp sau tai biến. Chú ý việc dùng thuốc quá liều có thể gây ra đau đầu, rối loạn huyết áp, rối loạn tiêu hóa, buồn ngủ,…
  • Stugeron (Cinnarizine): Thuốc giúp chẹn kênh canxi, ức chế sự co bóp tế bào cơ trơn, làm giãn mạch, tăng lưu thông máu lên não, điều trị duy trì các triệu chứng bắt nguồn từ mạch máu não như kém tập trung, rối loạn tiền đình, bị mất trí nhớ sau tai biến. Một số tác dụng phụ của thuốc bao gồm tăng tiết mồ hôi, tăng cân, khô miệng, đau đầu, rối loạn tiêu hóa,…

3. Áp dụng bài thuốc An Cung Trúc Hoàn điều trị di chứng rối loạn nhận thức sau tai biến

An Cung Trúc Hoàn được lương y Nguyễn Quý Thanh bào chế theo công thức thuốc Đông y gia truyền dựa trên 6 thành phần thảo dược, linh dược quý trong tự nhiên như Ô Rô, Sỏi Mật Bò, Trúc Hoàng, Đảng Sâm, Nấm Linh Xanh, Địa Long. 

Bản chất thuốc không tác động trực tiếp vào các triệu chứng và gây tác dụng phụ thường xuyên như thuốc Tây, mà An Cung Trúc Hoàn thúc đẩy sự khôi phục tự nhiên, liền mạch của các tế bào thần kinh não bộ và bảo vệ chúng; đào thải các yếu tố “căn nguyên” gây hại của cục máu đông, sợi huyết bầm, chất cặn bẩn qua đường bài tiết đại tiểu tiện.

Các cơ chế chính mà An Cung Trúc Hoàn tác động đến tế bào thần kinh giúp cải thiện rối loạn nhận thức sau tai biến, bao gồm: 

  • Tăng hình thành và nuôi dưỡng tế bào thần kinh sau biến cố nhồi máu não hoặc xuất huyết não 

Thành phần Đảng Sâm, Sỏi Mật Bò là những nguyên liệu cao quý được ví như “nhân sâm” và “vàng ròng” trong y học, có công dụng tăng cường co bóp tim cung cấp đủ máu, oxy và dinh dưỡng đến vị trí tổn thương ở não bộ. Đây là yếu tố cực kỳ cần thiết để các tế bào thần kinh được tăng sinh và phục hồi trở lại khả năng nhận thức của trí não vốn bị rối loạn từ sau tai biến.

  • Bảo vệ tế bào thần kinh khỏi các nguy cơ tổn thương thứ cấp hoặc tai biến tái phát

Thành phần Trúc Hoàng, Nấm Linh Xanh, Địa Long đóng vai trò lớn trong việc bồi dưỡng thể trạng, tăng cường lá chắn đề kháng tự nhiên, dưỡng an tinh thần, thúc đẩy trao đổi chất đến các tế bào thần kinh trung ương để luôn trong trạng thái mạnh khỏe. 

Thuốc giúp người bệnh có năng lượng cơ bắp và tỉnh táo tinh thần để kéo lại vận động trên chính các tri giác, giác quan của mình; chống lại sự yếu liệt, co cứng hoặc hình thành thêm cục máu đông trong tĩnh mạch; ngăn ngừa chứng mất trí nhớ, rối loạn tâm thần, sa sút trí tuệ,… do tai biến gây ra.

Hy vọng với những thông tin trên giúp các bác thấu hiểu rõ hơn về chứng rối loạn nhận thức sau tai biến để áp dụng phương pháp điều trị phục hồi đúng cách, hiệu quả.

Nếu có bất kỳ vấn đề thắc mắc nào về di chứng rối loạn nhận thức, mất trí nhớ sau tai biến, mời các bác nhấc máy gọi số 0901 70 55 66 gặp trực tiếp Lương y Nguyễn Quý Thanh hoặc nhờ người nhà tham khảo thêm website www.ancungtruchoan.com.vn để được hồi đáp một cách tường tận, thấu đáo nhất. 

YÊU CẦU TƯ VẤN
>